{
  "$schema": "../../09_tools/validators/isnad-map.schema.json",
  "id": "hadith_man_mata_shawahid",
  "version": 1,
  "updated": "2026-09-16",
  "title": "شواهد الميتة الجاهلية: البيعة والطاعة والجماعة",
  "subtitle": "ثلاثة أصول صحابية وأربع عائلات؛ شيوخ مسلم مجموعون في صناديق المصادر",
  "layout": "tree",
  "theme": "khilafa_siyasa",
  "colorBy": "city",
  "chapter": "02_manuscript/bab_08_al_mawsuaa_al_hadithiyya/23_hadith_man_mata_bighayr_imam.md",
  "chapterDisplayTitle": "حديث من مات بغير إمام",
  "cards": [
    "05_cards/evidences/hadith_man_mata_bighayr_imam_takhrij.md",
    "05_cards/evidences/hadith_man_mata_bighayr_imam_rijal_shawahid.md"
  ],
  "sources": [
    "source-man-mata-shawahid-muslim-1848-1851",
    "source-man-mata-rijal-taqrib-1411"
  ],
  "provenanceVersion": 2,
  "status": "verified_with_limits",
  "evidenceStatus": "incomplete",
  "citations": [
    {
      "id": "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim",
      "sourceId": "source-man-mata-shawahid-muslim-1848-1851",
      "locator": {
        "display": "صحيح مسلم، دار الحديث1412هـ، ج3 ص1478، ح1851",
        "page": "1478",
        "item": "1851",
        "volume": "3"
      },
      "quote": "مسلم ← عبيد الله بن معاذ العنبري ← معاذ بن معاذ ← عاصم بن محمد بن زيد ← زيد بن محمد ← نافع ← عبد الله بن عمر ← النبي ﷺ؛ جاء عبد الله بن عمر إلى عبد الله بن مطيع حين كان من أمر الحرة ما كان زمن يزيد بن معاوية، فقال: اطرحوا لأبي عبد الرحمن وسادة. فقال: إني لم آتك لأجلس. أتيتك لأحدثك حديثاً سمعت رسول الله ﷺ يقوله. سمعت رسول الله ﷺ يقول: «من خلع يداً من طاعة لقي الله يوم القيامة لا حجة له. ومن مات وليس في عنقه بيعة مات ميتة جاهلية».",
      "verification": "verified_scan"
    },
    {
      "id": "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_layth",
      "sourceId": "source-man-mata-shawahid-muslim-1848-1851",
      "locator": {
        "display": "صحيح مسلم، دار الحديث1412هـ، ج3 ص1478–1479، ح1851",
        "page": "1478–1479",
        "item": "1851",
        "volume": "3"
      },
      "quote": "مسلم ← محمد بن عبد الله بن نمير ← يحيى بن عبد الله بن بكير ← الليث بن سعد ← عبيد الله بن أبي جعفر ← بكير بن عبد الله بن الأشج ← نافع ← عبد الله بن عمر ← النبي ﷺ؛ عن ابن عمر أنه أتى ابن مطيع. فذكر عن النبي ﷺ نحوه.",
      "verification": "verified_scan"
    },
    {
      "id": "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_ibn_mahdi",
      "sourceId": "source-man-mata-shawahid-muslim-1848-1851",
      "locator": {
        "display": "صحيح مسلم، دار الحديث1412هـ، ج3 ص1479، ح1851",
        "page": "1479",
        "item": "1851",
        "volume": "3"
      },
      "quote": "مسلم ← عمرو بن علي ← عبد الرحمن بن مهدي ← هشام بن سعد ← زيد بن أسلم ← أسلم مولى عمر ← عبد الله بن عمر ← النبي ﷺ؛ عن ابن عمر، عن النبي ﷺ، بمعنى حديث نافع عن ابن عمر.",
      "verification": "verified_scan"
    },
    {
      "id": "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_bishr",
      "sourceId": "source-man-mata-shawahid-muslim-1848-1851",
      "locator": {
        "display": "صحيح مسلم، دار الحديث1412هـ، ج3 ص1479، ح1851",
        "page": "1479",
        "item": "1851",
        "volume": "3"
      },
      "quote": "مسلم ← محمد بن عمرو بن جبلة ← بشر بن عمر ← هشام بن سعد ← زيد بن أسلم ← أسلم مولى عمر ← عبد الله بن عمر ← النبي ﷺ؛ عن ابن عمر، عن النبي ﷺ، بمعنى حديث نافع عن ابن عمر.",
      "verification": "verified_scan"
    },
    {
      "id": "cit-shahid_ibn_abbas_muslim_1849_hammad",
      "sourceId": "source-man-mata-shawahid-muslim-1848-1851",
      "locator": {
        "display": "صحيح مسلم، دار الحديث1412هـ، ج3 ص1477، ح1849",
        "page": "1477",
        "item": "1849",
        "volume": "3"
      },
      "quote": "مسلم ← حسن بن الربيع ← حماد بن زيد ← الجعد أبو عثمان ← أبو رجاء العطاردي ← عبد الله بن عباس ← النبي ﷺ؛ «من رأى من أميره شيئاً يكرهه فليصبر. فإنه من فارق الجماعة شبراً فمات، فميتة جاهلية».",
      "verification": "verified_scan"
    },
    {
      "id": "cit-shahid_ibn_abbas_muslim_1849_abdwarith",
      "sourceId": "source-man-mata-shawahid-muslim-1848-1851",
      "locator": {
        "display": "صحيح مسلم، دار الحديث1412هـ، ج3 ص1478، ح1849",
        "page": "1478",
        "item": "1849",
        "volume": "3"
      },
      "quote": "مسلم ← شيبان بن فروخ ← عبد الوارث بن سعيد ← الجعد أبو عثمان ← أبو رجاء العطاردي ← عبد الله بن عباس ← النبي ﷺ؛ «من كره من أميره شيئاً فليصبر عليه. فإنه ليس أحد من الناس خرج من السلطان شبراً، فمات عليه، إلا مات ميتة جاهلية».",
      "verification": "verified_scan"
    },
    {
      "id": "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_jarir",
      "sourceId": "source-man-mata-shawahid-muslim-1848-1851",
      "locator": {
        "display": "صحيح مسلم، دار الحديث1412هـ، ج3 ص1476–1477، ح1848",
        "page": "1476–1477",
        "item": "1848",
        "volume": "3"
      },
      "quote": "مسلم ← شيبان بن فروخ ← جرير بن حازم ← غيلان بن جرير ← أبو قيس بن رياح ← أبو هريرة ← النبي ﷺ؛ «من خرج من الطاعة، وفارق الجماعة، فمات، مات ميتة جاهلية. ومن قاتل تحت راية عمية يغضب لعصبة، أو يدعو إلى عصبة، أو ينصر عصبة، فقتل، فقتلة جاهلية. ومن خرج على أمتي، يضرب برها وفاجرها، ولا يتحاش من مؤمنها، ولا يفي لذي عهد عهده، فليس مني ولست منه».",
      "verification": "verified_scan"
    },
    {
      "id": "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_ayyub",
      "sourceId": "source-man-mata-shawahid-muslim-1848-1851",
      "locator": {
        "display": "صحيح مسلم، دار الحديث1412هـ، ج3 ص1477، ح1848",
        "page": "1477",
        "item": "1848",
        "volume": "3"
      },
      "quote": "مسلم ← عبيد الله بن عمر القواريري ← حماد بن زيد ← أيوب السختياني ← غيلان بن جرير ← زياد بن رياح القيسي ← أبو هريرة ← النبي ﷺ؛ بنحو حديث جرير، وقال: «لا يتحاشى من مؤمنها».",
      "verification": "verified_scan"
    },
    {
      "id": "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_mahdi",
      "sourceId": "source-man-mata-shawahid-muslim-1848-1851",
      "locator": {
        "display": "صحيح مسلم، دار الحديث1412هـ، ج3 ص1477، ح1848",
        "page": "1477",
        "item": "1848",
        "volume": "3"
      },
      "quote": "مسلم ← زهير بن حرب ← عبد الرحمن بن مهدي ← مهدي بن ميمون ← غيلان بن جرير ← زياد بن رياح ← أبو هريرة ← النبي ﷺ؛ «من خرج من الطاعة، وفارق الجماعة، ثم مات، مات ميتة جاهلية. ومن قتل تحت راية عمية يغضب للعصبة، ويقاتل للعصبة، فليس من أمتي. ومن خرج من أمتي على أمتي، يضرب برها وفاجرها، لا يتحاشى من مؤمنها، ولا يفي بذي عهدها، فليس مني».",
      "verification": "verified_scan"
    },
    {
      "id": "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_muthanna",
      "sourceId": "source-man-mata-shawahid-muslim-1848-1851",
      "locator": {
        "display": "صحيح مسلم، دار الحديث1412هـ، ج3 ص1477، ح1848",
        "page": "1477",
        "item": "1848",
        "volume": "3"
      },
      "quote": "مسلم ← محمد بن المثنى ← محمد بن جعفر ← شعبة ← غيلان بن جرير ← زياد بن رياح ← أبو هريرة؛ بهذا الإسناد، بنحو حديثهم.",
      "verification": "verified_scan"
    },
    {
      "id": "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_bashshar",
      "sourceId": "source-man-mata-shawahid-muslim-1848-1851",
      "locator": {
        "display": "صحيح مسلم، دار الحديث1412هـ، ج3 ص1477، ح1848",
        "page": "1477",
        "item": "1848",
        "volume": "3"
      },
      "quote": "مسلم ← محمد بن بشار ← محمد بن جعفر ← شعبة ← غيلان بن جرير ← زياد بن رياح ← أبو هريرة ← النبي ﷺ؛ بهذا الإسناد، بنحو حديثهم.",
      "verification": "verified_scan"
    },
    {
      "id": "cit-rijal-nafi",
      "sourceId": "source-man-mata-rijal-taqrib-1411",
      "locator": {
        "display": "تقريب التهذيب، ط3 دار الرشيد1411هـ، ص559، ت7086",
        "page": "559",
        "item": "7086"
      },
      "quote": "أبو عبد الله المدني مولى ابن عمر، ثقة ثبت فقيه مشهور، من الثالثة، مات سنة سبع عشرة ومائة أو بعد ذلك",
      "verification": "verified_scan"
    },
    {
      "id": "cit-rijal-zayd_aslam",
      "sourceId": "source-man-mata-rijal-taqrib-1411",
      "locator": {
        "display": "تقريب التهذيب، ط3 دار الرشيد1411هـ، ص222، ت2117",
        "page": "222",
        "item": "2117"
      },
      "quote": "العدوي مولى عمر، أبو عبد الله وأبو أسامة، المدني، ثقة عالم وكان يرسل، من الثالثة، مات سنة ست وثلاثين",
      "verification": "verified_scan"
    },
    {
      "id": "cit-rijal-aslam",
      "sourceId": "source-man-mata-rijal-taqrib-1411",
      "locator": {
        "display": "تقريب التهذيب، ط3 دار الرشيد1411هـ، ص104، ت406",
        "page": "104",
        "item": "406"
      },
      "quote": "العدوي، مولى عمر، ثقة مخضرم، مات سنة ثمانين وقيل بعد سنة ستين، وهو ابن أربع عشرة ومائة سنة",
      "verification": "verified_scan"
    },
    {
      "id": "cit-rijal-hisham_saad",
      "sourceId": "source-man-mata-rijal-taqrib-1411",
      "locator": {
        "display": "تقريب التهذيب، ط3 دار الرشيد1411هـ، ص572، ت7294",
        "page": "572",
        "item": "7294"
      },
      "quote": "المدني، أبو عباد أو أبو سعيد، صدوق له أوهام ورمي بالتشيع، من كبار السابعة، مات سنة ستين أو قبلها",
      "verification": "verified_scan"
    },
    {
      "id": "cit-rijal-jaad",
      "sourceId": "source-man-mata-rijal-taqrib-1411",
      "locator": {
        "display": "تقريب التهذيب، ط3 دار الرشيد1411هـ، ص139، ت924",
        "page": "139",
        "item": "924"
      },
      "quote": "اليشكري ... أبو عثمان الصيرفي البصري صاحب الحلي ... ثقة من الرابعة",
      "verification": "verified_scan"
    },
    {
      "id": "cit-rijal-abu_raja",
      "sourceId": "source-man-mata-rijal-taqrib-1411",
      "locator": {
        "display": "تقريب التهذيب، ط3 دار الرشيد1411هـ، ص430، ت5171",
        "page": "430",
        "item": "5171"
      },
      "quote": "عمران بن ملحان ... ويقال ابن تيم ... مخضرم ثقة معمر، مات سنة خمس ومائة وله مائة وعشرون سنة",
      "verification": "verified_scan"
    },
    {
      "id": "cit-rijal-ghaylan",
      "sourceId": "source-man-mata-rijal-taqrib-1411",
      "locator": {
        "display": "تقريب التهذيب، ط3 دار الرشيد1411هـ، ص443، ت5369",
        "page": "443",
        "item": "5369"
      },
      "quote": "المعولي الأزدي البصري، ثقة من الخامسة، مات سنة تسع وعشرين",
      "verification": "verified_scan"
    },
    {
      "id": "cit-rijal-ziyad_riyah",
      "sourceId": "source-man-mata-rijal-taqrib-1411",
      "locator": {
        "display": "تقريب التهذيب، ط3 دار الرشيد1411هـ، ص219، ت2074",
        "page": "219",
        "item": "2074"
      },
      "quote": "أبو قيس البصري أو المدني، ثقة من الثالثة",
      "verification": "verified_scan"
    }
  ],
  "riwayat": [
    {
      "id": "shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim",
      "familyId": "family-ibn-umar-nafi",
      "label": "شاهد معنوي — مسلم 1851؛ فرع عبيد الله بن معاذ العنبري",
      "nodePath": [
        "nabi",
        "ibn_umar",
        "nafi",
        "zayd_muhammad",
        "asim_muhammad",
        "muslim1851"
      ],
      "citationRefs": [
        "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim"
      ],
      "matnVariants": [
        {
          "id": "matn-shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim",
          "label": "شاهد معنوي — مسلم 1851؛ فرع عبيد الله بن معاذ العنبري",
          "text": "جاء عبد الله بن عمر إلى عبد الله بن مطيع حين كان من أمر الحرة ما كان زمن يزيد بن معاوية، فقال: اطرحوا لأبي عبد الرحمن وسادة. فقال: إني لم آتك لأجلس. أتيتك لأحدثك حديثاً سمعت رسول الله ﷺ يقوله. سمعت رسول الله ﷺ يقول: «من خلع يداً من طاعة لقي الله يوم القيامة لا حجة له. ومن مات وليس في عنقه بيعة مات ميتة جاهلية».",
          "role": "variant",
          "target": "node:muslim1851",
          "citationRefs": [
            "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim"
          ]
        }
      ],
      "sourceChain": [
        "مسلم",
        "عبيد الله بن معاذ العنبري",
        "معاذ بن معاذ",
        "عاصم بن محمد بن زيد",
        "زيد بن محمد",
        "نافع",
        "عبد الله بن عمر",
        "النبي ﷺ"
      ],
      "note": "عاصم هنا ابن محمد بن زيد، وليس عاصم بن بهدلة. قصة المجلس سياق تطبيق ابن عمر، لا جزء من كلام النبي ﷺ.",
      "occurrenceId": "shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim"
    },
    {
      "id": "shahid_ibn_umar_muslim_1851_layth",
      "familyId": "family-ibn-umar-nafi",
      "label": "شاهد معنوي — مسلم 1851؛ فرع محمد بن عبد الله بن نمير",
      "nodePath": [
        "nabi",
        "ibn_umar",
        "nafi",
        "bukayr",
        "ubaydullah_abijafar",
        "layth",
        "muslim1851"
      ],
      "citationRefs": [
        "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_layth"
      ],
      "matnVariants": [
        {
          "id": "matn-shahid_ibn_umar_muslim_1851_layth",
          "label": "شاهد معنوي — مسلم 1851؛ فرع محمد بن عبد الله بن نمير",
          "text": "عن ابن عمر أنه أتى ابن مطيع. فذكر عن النبي ﷺ نحوه.",
          "role": "variant",
          "target": "node:muslim1851",
          "citationRefs": [
            "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_layth"
          ]
        }
      ],
      "sourceChain": [
        "مسلم",
        "محمد بن عبد الله بن نمير",
        "يحيى بن عبد الله بن بكير",
        "الليث بن سعد",
        "عبيد الله بن أبي جعفر",
        "بكير بن عبد الله بن الأشج",
        "نافع",
        "عبد الله بن عمر",
        "النبي ﷺ"
      ],
      "note": "مسلم يحيل إلى اللفظ السابق بلفظ «نحوه»، فلا يعد هذا نقلاً حرفياً مستقلاً لجميع الكلمات.",
      "occurrenceId": "shahid_ibn_umar_muslim_1851_layth"
    },
    {
      "id": "shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_ibn_mahdi",
      "familyId": "family-ibn-umar-aslam",
      "label": "شاهد معنوي — مسلم 1851؛ فرع عمرو بن علي",
      "nodePath": [
        "nabi",
        "ibn_umar",
        "aslam",
        "zayd_aslam",
        "hisham_saad",
        "muslim1851"
      ],
      "citationRefs": [
        "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_ibn_mahdi"
      ],
      "matnVariants": [
        {
          "id": "matn-shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_ibn_mahdi",
          "label": "شاهد معنوي — مسلم 1851؛ فرع عمرو بن علي",
          "text": "عن ابن عمر، عن النبي ﷺ، بمعنى حديث نافع عن ابن عمر.",
          "role": "variant",
          "target": "node:muslim1851",
          "citationRefs": [
            "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_ibn_mahdi"
          ]
        }
      ],
      "sourceChain": [
        "مسلم",
        "عمرو بن علي",
        "عبد الرحمن بن مهدي",
        "هشام بن سعد",
        "زيد بن أسلم",
        "أسلم مولى عمر",
        "عبد الله بن عمر",
        "النبي ﷺ"
      ],
      "note": "متابعة تتجاوز نافع، وصيغة مسلم «بمعنى حديث نافع»؛ ليست نسخة حرفية للمتن.",
      "occurrenceId": "muslim-1851-hisham"
    },
    {
      "id": "shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_bishr",
      "familyId": "family-ibn-umar-aslam",
      "label": "شاهد معنوي — مسلم 1851؛ فرع محمد بن عمرو بن جبلة",
      "nodePath": [
        "nabi",
        "ibn_umar",
        "aslam",
        "zayd_aslam",
        "hisham_saad",
        "muslim1851"
      ],
      "citationRefs": [
        "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_bishr"
      ],
      "matnVariants": [
        {
          "id": "matn-shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_bishr",
          "label": "شاهد معنوي — مسلم 1851؛ فرع محمد بن عمرو بن جبلة",
          "text": "عن ابن عمر، عن النبي ﷺ، بمعنى حديث نافع عن ابن عمر.",
          "role": "variant",
          "target": "node:muslim1851",
          "citationRefs": [
            "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_bishr"
          ]
        }
      ],
      "sourceChain": [
        "مسلم",
        "محمد بن عمرو بن جبلة",
        "بشر بن عمر",
        "هشام بن سعد",
        "زيد بن أسلم",
        "أسلم مولى عمر",
        "عبد الله بن عمر",
        "النبي ﷺ"
      ],
      "note": "متابعة تتجاوز نافع، وصيغة مسلم «بمعنى حديث نافع»؛ ليست نسخة حرفية للمتن.",
      "occurrenceId": "muslim-1851-hisham"
    },
    {
      "id": "shahid_ibn_abbas_muslim_1849_hammad",
      "familyId": "family-ibn-abbas-abu-rajaa-jaad",
      "label": "شاهد معنوي — مسلم 1849؛ فرع حسن بن الربيع",
      "nodePath": [
        "nabi",
        "ibn_abbas",
        "abu_rajaa",
        "jaad",
        "hammad_zayd",
        "muslim1849"
      ],
      "citationRefs": [
        "cit-shahid_ibn_abbas_muslim_1849_hammad"
      ],
      "matnVariants": [
        {
          "id": "matn-shahid_ibn_abbas_muslim_1849_hammad",
          "label": "شاهد معنوي — مسلم 1849؛ فرع حسن بن الربيع",
          "text": "«من رأى من أميره شيئاً يكرهه فليصبر. فإنه من فارق الجماعة شبراً فمات، فميتة جاهلية».",
          "role": "variant",
          "target": "node:muslim1849",
          "citationRefs": [
            "cit-shahid_ibn_abbas_muslim_1849_hammad"
          ]
        }
      ],
      "sourceChain": [
        "مسلم",
        "حسن بن الربيع",
        "حماد بن زيد",
        "الجعد أبو عثمان",
        "أبو رجاء العطاردي",
        "عبد الله بن عباس",
        "النبي ﷺ"
      ],
      "occurrenceId": "shahid_ibn_abbas_muslim_1849_hammad"
    },
    {
      "id": "shahid_ibn_abbas_muslim_1849_abdwarith",
      "familyId": "family-ibn-abbas-abu-rajaa-jaad",
      "label": "شاهد معنوي — مسلم 1849؛ فرع شيبان بن فروخ",
      "nodePath": [
        "nabi",
        "ibn_abbas",
        "abu_rajaa",
        "jaad",
        "abdwarith",
        "muslim1849"
      ],
      "citationRefs": [
        "cit-shahid_ibn_abbas_muslim_1849_abdwarith"
      ],
      "matnVariants": [
        {
          "id": "matn-shahid_ibn_abbas_muslim_1849_abdwarith",
          "label": "شاهد معنوي — مسلم 1849؛ فرع شيبان بن فروخ",
          "text": "«من كره من أميره شيئاً فليصبر عليه. فإنه ليس أحد من الناس خرج من السلطان شبراً، فمات عليه، إلا مات ميتة جاهلية».",
          "role": "variant",
          "target": "node:muslim1849",
          "citationRefs": [
            "cit-shahid_ibn_abbas_muslim_1849_abdwarith"
          ]
        }
      ],
      "sourceChain": [
        "مسلم",
        "شيبان بن فروخ",
        "عبد الوارث بن سعيد",
        "الجعد أبو عثمان",
        "أبو رجاء العطاردي",
        "عبد الله بن عباس",
        "النبي ﷺ"
      ],
      "occurrenceId": "shahid_ibn_abbas_muslim_1849_abdwarith"
    },
    {
      "id": "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_jarir",
      "familyId": "family-abu-hurayra-ziyad-ghaylan",
      "label": "شاهد معنوي — مسلم 1848؛ فرع شيبان بن فروخ",
      "nodePath": [
        "nabi",
        "abu_hurayra",
        "ziyad_riyah",
        "ghaylan",
        "jarir_hazim",
        "muslim1848"
      ],
      "citationRefs": [
        "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_jarir"
      ],
      "matnVariants": [
        {
          "id": "matn-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_jarir",
          "label": "شاهد معنوي — مسلم 1848؛ فرع شيبان بن فروخ",
          "text": "«من خرج من الطاعة، وفارق الجماعة، فمات، مات ميتة جاهلية. ومن قاتل تحت راية عمية يغضب لعصبة، أو يدعو إلى عصبة، أو ينصر عصبة، فقتل، فقتلة جاهلية. ومن خرج على أمتي، يضرب برها وفاجرها، ولا يتحاش من مؤمنها، ولا يفي لذي عهد عهده، فليس مني ولست منه».",
          "role": "variant",
          "target": "node:muslim1848",
          "citationRefs": [
            "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_jarir"
          ]
        }
      ],
      "sourceChain": [
        "مسلم",
        "شيبان بن فروخ",
        "جرير بن حازم",
        "غيلان بن جرير",
        "أبو قيس بن رياح",
        "أبو هريرة",
        "النبي ﷺ"
      ],
      "note": "المطبوع في هذا الفرع «أبي قيس بن رياح»، وتسميه الفروع الآتية زياد بن رياح. تحفظ الصيغتان ولا تنشأ عقدتان بلا دليل.",
      "occurrenceId": "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_jarir"
    },
    {
      "id": "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_ayyub",
      "familyId": "family-abu-hurayra-ziyad-ghaylan",
      "label": "شاهد معنوي — مسلم 1848؛ فرع عبيد الله بن عمر القواريري",
      "nodePath": [
        "nabi",
        "abu_hurayra",
        "ziyad_riyah",
        "ghaylan",
        "ayyub",
        "hammad_zayd",
        "muslim1848"
      ],
      "citationRefs": [
        "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_ayyub"
      ],
      "matnVariants": [
        {
          "id": "matn-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_ayyub",
          "label": "شاهد معنوي — مسلم 1848؛ فرع عبيد الله بن عمر القواريري",
          "text": "بنحو حديث جرير، وقال: «لا يتحاشى من مؤمنها».",
          "role": "variant",
          "target": "node:muslim1848",
          "citationRefs": [
            "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_ayyub"
          ]
        }
      ],
      "sourceChain": [
        "مسلم",
        "عبيد الله بن عمر القواريري",
        "حماد بن زيد",
        "أيوب السختياني",
        "غيلان بن جرير",
        "زياد بن رياح القيسي",
        "أبو هريرة",
        "النبي ﷺ"
      ],
      "occurrenceId": "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_ayyub"
    },
    {
      "id": "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_mahdi",
      "familyId": "family-abu-hurayra-ziyad-ghaylan",
      "label": "شاهد معنوي — مسلم 1848؛ فرع زهير بن حرب",
      "nodePath": [
        "nabi",
        "abu_hurayra",
        "ziyad_riyah",
        "ghaylan",
        "mahdi_maymun",
        "muslim1848"
      ],
      "citationRefs": [
        "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_mahdi"
      ],
      "matnVariants": [
        {
          "id": "matn-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_mahdi",
          "label": "شاهد معنوي — مسلم 1848؛ فرع زهير بن حرب",
          "text": "«من خرج من الطاعة، وفارق الجماعة، ثم مات، مات ميتة جاهلية. ومن قتل تحت راية عمية يغضب للعصبة، ويقاتل للعصبة، فليس من أمتي. ومن خرج من أمتي على أمتي، يضرب برها وفاجرها، لا يتحاشى من مؤمنها، ولا يفي بذي عهدها، فليس مني».",
          "role": "variant",
          "target": "node:muslim1848",
          "citationRefs": [
            "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_mahdi"
          ]
        }
      ],
      "sourceChain": [
        "مسلم",
        "زهير بن حرب",
        "عبد الرحمن بن مهدي",
        "مهدي بن ميمون",
        "غيلان بن جرير",
        "زياد بن رياح",
        "أبو هريرة",
        "النبي ﷺ"
      ],
      "occurrenceId": "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_mahdi"
    },
    {
      "id": "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_muthanna",
      "familyId": "family-abu-hurayra-ziyad-ghaylan",
      "label": "شاهد معنوي — مسلم 1848؛ فرع محمد بن المثنى",
      "nodePath": [
        "abu_hurayra",
        "ziyad_riyah",
        "ghaylan",
        "shuba",
        "muslim1848"
      ],
      "citationRefs": [
        "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_muthanna"
      ],
      "matnVariants": [
        {
          "id": "matn-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_muthanna",
          "label": "شاهد معنوي — مسلم 1848؛ فرع محمد بن المثنى",
          "text": "بهذا الإسناد، بنحو حديثهم.",
          "role": "variant",
          "target": "node:muslim1848",
          "citationRefs": [
            "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_muthanna"
          ]
        }
      ],
      "sourceChain": [
        "مسلم",
        "محمد بن المثنى",
        "محمد بن جعفر",
        "شعبة",
        "غيلان بن جرير",
        "زياد بن رياح",
        "أبو هريرة"
      ],
      "note": "قال مسلم: ابن المثنى لم يذكر النبي ﷺ في الحديث، وأما ابن بشار فقال في روايته: قال رسول الله ﷺ. يحفظ اختلاف الرفع في هذا الفرع وحده.",
      "marfuStatus": "لم يذكر النبي ﷺ في هذا الفرع",
      "occurrenceId": "muslim-1848-shuba"
    },
    {
      "id": "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_bashshar",
      "familyId": "family-abu-hurayra-ziyad-ghaylan",
      "label": "شاهد معنوي — مسلم 1848؛ فرع محمد بن بشار",
      "nodePath": [
        "nabi",
        "abu_hurayra",
        "ziyad_riyah",
        "ghaylan",
        "shuba",
        "muslim1848"
      ],
      "citationRefs": [
        "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_bashshar"
      ],
      "matnVariants": [
        {
          "id": "matn-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_bashshar",
          "label": "شاهد معنوي — مسلم 1848؛ فرع محمد بن بشار",
          "text": "بهذا الإسناد، بنحو حديثهم.",
          "role": "variant",
          "target": "node:muslim1848",
          "citationRefs": [
            "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_bashshar"
          ]
        }
      ],
      "sourceChain": [
        "مسلم",
        "محمد بن بشار",
        "محمد بن جعفر",
        "شعبة",
        "غيلان بن جرير",
        "زياد بن رياح",
        "أبو هريرة",
        "النبي ﷺ"
      ],
      "note": "قال مسلم: ابن المثنى لم يذكر النبي ﷺ في الحديث، وأما ابن بشار فقال في روايته: قال رسول الله ﷺ. يحفظ اختلاف الرفع في هذا الفرع وحده.",
      "occurrenceId": "muslim-1848-shuba"
    }
  ],
  "matnVariants": [],
  "illal": [
    {
      "id": "illa-shuba-raf",
      "kind": "ikhtilaf_raf",
      "target": "edge:shuba-muslim1848",
      "text": "ابن المثنى لم يذكر النبي ﷺ؛ وابن بشار صرّح برفعه. الاختلاف في هذا الفرع من شعبة ولا يعمم على سائر روايات غيلان.",
      "label": "اختلاف الرفع في فرع شعبة",
      "citationRefs": [
        "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_muthanna",
        "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_bashshar"
      ],
      "riwayaRefs": [
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_muthanna",
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_bashshar"
      ]
    }
  ],
  "arguments": [
    {
      "id": "arg-shawahid-count",
      "kind": "isnad",
      "statement": "الأصل الصحابي ثلاثة؛ العائلات أربع: نافع وأسلم عن ابن عمر، وأبو رجاء والجعد عن ابن عباس، وزياد وغيلان عن أبي هريرة. تعدد الفروع عند مسلم لا يستقل عن هذه الملتقيات.",
      "scope": "sample",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim",
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_layth",
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_ibn_mahdi",
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_bishr",
        "shahid_ibn_abbas_muslim_1849_hammad",
        "shahid_ibn_abbas_muslim_1849_abdwarith",
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_jarir",
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_ayyub",
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_mahdi",
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_muthanna",
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_bashshar"
      ],
      "citationRefs": [
        "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim",
        "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_layth",
        "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_ibn_mahdi",
        "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_bishr",
        "cit-shahid_ibn_abbas_muslim_1849_hammad",
        "cit-shahid_ibn_abbas_muslim_1849_abdwarith",
        "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_jarir",
        "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_ayyub",
        "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_mahdi",
        "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_muthanna",
        "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_bashshar"
      ],
      "limitations": "العينة هي مواضع مسلم1848و1849و1851؛ لا ادعاء باستيعاب الباب كله. جمعت شيوخ مسلم في صناديق المصدر مع حفظ أسمائهم والسند الكامل داخل الرواية."
    },
    {
      "id": "arg-shawahid-lafz",
      "kind": "matn",
      "statement": "ألفاظ البيعة والطاعة والجماعة شواهد في المعنى، ولا تحوّل الروايات المحال إليها بـ«نحوه» أو«بمعنى حديث نافع» إلى نسخ حرفية من لفظ «بغير إمام».",
      "citationRefs": [
        "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim",
        "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_layth",
        "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_ibn_mahdi",
        "cit-shahid_ibn_abbas_muslim_1849_hammad",
        "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_jarir"
      ],
      "riwayaRefs": [
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim",
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_layth",
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_ibn_mahdi",
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_bishr",
        "shahid_ibn_abbas_muslim_1849_hammad",
        "shahid_ibn_abbas_muslim_1849_abdwarith",
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_jarir",
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_ayyub",
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_mahdi",
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_muthanna",
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_bashshar"
      ],
      "limitations": "لا يستخرج من تصحيح المعنى العام تعيين إمام تاريخي أو الحكم على فرد من غير دليل مستقل."
    }
  ],
  "nodes": [
    {
      "id": "nabi",
      "kind": "nabi",
      "label": "رسول الله ﷺ",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "ibn_umar",
      "kind": "sahabi",
      "label": "عبد الله بن عمر",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "ibn_abbas",
      "kind": "sahabi",
      "label": "عبد الله بن عباس",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_ibn_abbas_muslim_1849_hammad"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "abu_hurayra",
      "kind": "sahabi",
      "label": "أبو هريرة",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_jarir"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "nafi",
      "kind": "madar",
      "label": "نافع مولى ابن عمر",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim",
          "cit-rijal-nafi"
        ],
        "hukm": [
          "cit-rijal-nafi"
        ],
        "city": [
          "cit-rijal-nafi"
        ],
        "sub": [
          "cit-rijal-nafi",
          "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim",
          "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_layth"
        ]
      },
      "hukm": "thiqa",
      "city": "madina",
      "sub": "ملتقى طريقين؛ ثقة ثبت فقيه"
    },
    {
      "id": "aslam",
      "kind": "rawi",
      "label": "أسلم مولى عمر",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_ibn_mahdi",
          "cit-rijal-aslam"
        ],
        "hukm": [
          "cit-rijal-aslam"
        ],
        "sub": [
          "cit-rijal-aslam"
        ]
      },
      "hukm": "thiqa",
      "sub": "ثقة مخضرم"
    },
    {
      "id": "zayd_muhammad",
      "kind": "rawi",
      "label": "زيد بن محمد",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "asim_muhammad",
      "kind": "rawi",
      "label": "عاصم بن محمد بن زيد",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim"
        ],
        "sub": [
          "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim"
        ]
      },
      "sub": "ليس عاصم بن بهدلة"
    },
    {
      "id": "bukayr",
      "kind": "rawi",
      "label": "بكير بن عبد الله بن الأشج",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_layth"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "ubaydullah_abijafar",
      "kind": "rawi",
      "label": "عبيد الله بن أبي جعفر",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_layth"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "layth",
      "kind": "rawi",
      "label": "الليث بن سعد",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_layth"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "zayd_aslam",
      "kind": "rawi",
      "label": "زيد بن أسلم",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_ibn_mahdi",
          "cit-rijal-zayd_aslam"
        ],
        "hukm": [
          "cit-rijal-zayd_aslam"
        ],
        "city": [
          "cit-rijal-zayd_aslam"
        ],
        "sub": [
          "cit-rijal-zayd_aslam"
        ]
      },
      "hukm": "thiqa",
      "city": "madina",
      "sub": "ثقة عالم؛ كان يرسل"
    },
    {
      "id": "hisham_saad",
      "kind": "madar",
      "label": "هشام بن سعد",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_ibn_mahdi",
          "cit-rijal-hisham_saad"
        ],
        "hukm": [
          "cit-rijal-hisham_saad"
        ],
        "city": [
          "cit-rijal-hisham_saad"
        ],
        "sub": [
          "cit-rijal-hisham_saad",
          "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_ibn_mahdi",
          "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_bishr"
        ]
      },
      "hukm": "saduq",
      "city": "madina",
      "sub": "مدار متابعة أسلم؛ صدوق له أوهام؛ رمي بالتشيع"
    },
    {
      "id": "abu_rajaa",
      "kind": "rawi",
      "label": "أبو رجاء العطاردي",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_ibn_abbas_muslim_1849_hammad",
          "cit-rijal-abu_raja"
        ],
        "hukm": [
          "cit-rijal-abu_raja"
        ],
        "sub": [
          "cit-rijal-abu_raja"
        ]
      },
      "hukm": "thiqa",
      "sub": "مخضرم ثقة معمر"
    },
    {
      "id": "jaad",
      "kind": "madar",
      "label": "الجعد أبو عثمان",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_ibn_abbas_muslim_1849_hammad",
          "cit-rijal-jaad"
        ],
        "hukm": [
          "cit-rijal-jaad"
        ],
        "city": [
          "cit-rijal-jaad"
        ],
        "sub": [
          "cit-rijal-jaad",
          "cit-shahid_ibn_abbas_muslim_1849_hammad",
          "cit-shahid_ibn_abbas_muslim_1849_abdwarith"
        ]
      },
      "hukm": "thiqa",
      "city": "basra",
      "sub": "ملتقى فرعي ابن عباس؛ ثقة؛ أبو عثمان الصيرفي"
    },
    {
      "id": "hammad_zayd",
      "kind": "rawi",
      "label": "حماد بن زيد",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_ibn_abbas_muslim_1849_hammad"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "abdwarith",
      "kind": "rawi",
      "label": "عبد الوارث بن سعيد",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_ibn_abbas_muslim_1849_abdwarith"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "ziyad_riyah",
      "kind": "rawi",
      "label": "زياد بن رياح",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_jarir",
          "cit-rijal-ziyad_riyah"
        ],
        "sub": [
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_jarir",
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_mahdi",
          "cit-rijal-ziyad_riyah"
        ],
        "hukm": [
          "cit-rijal-ziyad_riyah"
        ]
      },
      "sub": "في فرع جرير: أبو قيس بن رياح؛ البصري أو المدني",
      "hukm": "thiqa"
    },
    {
      "id": "ghaylan",
      "kind": "madar",
      "label": "غيلان بن جرير",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_jarir",
          "cit-rijal-ghaylan"
        ],
        "hukm": [
          "cit-rijal-ghaylan"
        ],
        "city": [
          "cit-rijal-ghaylan"
        ],
        "sub": [
          "cit-rijal-ghaylan",
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_jarir",
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_ayyub",
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_mahdi",
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_bashshar"
        ]
      },
      "hukm": "thiqa",
      "city": "basra",
      "sub": "مدار طرق أبي هريرة؛ ثقة؛ المعولي الأزدي"
    },
    {
      "id": "jarir_hazim",
      "kind": "rawi",
      "label": "جرير بن حازم",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_jarir"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "ayyub",
      "kind": "rawi",
      "label": "أيوب السختياني",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_ayyub"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "mahdi_maymun",
      "kind": "rawi",
      "label": "مهدي بن ميمون",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_mahdi"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "shuba",
      "kind": "rawi",
      "label": "شعبة بن الحجاج",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_muthanna"
        ]
      }
    },
    {
      "id": "muslim1851",
      "kind": "kitab",
      "label": "صحيح مسلم 1851",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim",
          "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_layth",
          "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_ibn_mahdi",
          "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_bishr"
        ],
        "sub": [
          "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim",
          "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_layth",
          "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_ibn_mahdi",
          "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_bishr"
        ]
      },
      "sub": "عبيد الله عن أبيه معاذ؛ ابن نمير عن ابن بكير؛ عمرو بن علي عن ابن مهدي؛ ابن جبلة عن بشر بن عمر"
    },
    {
      "id": "muslim1849",
      "kind": "kitab",
      "label": "صحيح مسلم 1849",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_ibn_abbas_muslim_1849_hammad",
          "cit-shahid_ibn_abbas_muslim_1849_abdwarith"
        ],
        "sub": [
          "cit-shahid_ibn_abbas_muslim_1849_hammad",
          "cit-shahid_ibn_abbas_muslim_1849_abdwarith"
        ]
      },
      "sub": "حسن بن الربيع عن حماد؛ وشيبان بن فروخ عن عبد الوارث"
    },
    {
      "id": "muslim1848",
      "kind": "kitab",
      "label": "صحيح مسلم 1848",
      "evidenceRefs": {
        "identity": [
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_jarir",
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_ayyub",
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_mahdi",
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_muthanna",
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_bashshar"
        ],
        "sub": [
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_jarir",
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_ayyub",
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_mahdi",
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_muthanna",
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_bashshar"
        ]
      },
      "sub": "شيبان عن جرير؛ القواريري عن حماد؛ زهير عن ابن مهدي عن مهدي؛ وابن المثنى وابن بشار عن ابن جعفر عن شعبة"
    }
  ],
  "edges": [
    {
      "id": "edge-nabi-ibn_umar",
      "from": "nabi",
      "to": "ibn_umar",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim",
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_layth",
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_ibn_mahdi",
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_bishr"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-ibn_umar-nafi",
      "from": "ibn_umar",
      "to": "nafi",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim",
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_layth"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-nafi-zayd_muhammad",
      "from": "nafi",
      "to": "zayd_muhammad",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-zayd_muhammad-asim_muhammad",
      "from": "zayd_muhammad",
      "to": "asim_muhammad",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-asim_muhammad-muslim1851",
      "from": "asim_muhammad",
      "to": "muslim1851",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-nafi-bukayr",
      "from": "nafi",
      "to": "bukayr",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_layth"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-bukayr-ubaydullah_abijafar",
      "from": "bukayr",
      "to": "ubaydullah_abijafar",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_layth"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-ubaydullah_abijafar-layth",
      "from": "ubaydullah_abijafar",
      "to": "layth",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_layth"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-layth-muslim1851",
      "from": "layth",
      "to": "muslim1851",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_layth"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-ibn_umar-aslam",
      "from": "ibn_umar",
      "to": "aslam",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_ibn_mahdi",
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_bishr"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-aslam-zayd_aslam",
      "from": "aslam",
      "to": "zayd_aslam",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_ibn_mahdi",
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_bishr"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-zayd_aslam-hisham_saad",
      "from": "zayd_aslam",
      "to": "hisham_saad",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_ibn_mahdi",
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_bishr"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-hisham_saad-muslim1851",
      "from": "hisham_saad",
      "to": "muslim1851",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_ibn_mahdi",
        "shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_bishr"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-nabi-ibn_abbas",
      "from": "nabi",
      "to": "ibn_abbas",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_ibn_abbas_muslim_1849_hammad",
        "shahid_ibn_abbas_muslim_1849_abdwarith"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-ibn_abbas-abu_rajaa",
      "from": "ibn_abbas",
      "to": "abu_rajaa",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_ibn_abbas_muslim_1849_hammad",
        "shahid_ibn_abbas_muslim_1849_abdwarith"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-abu_rajaa-jaad",
      "from": "abu_rajaa",
      "to": "jaad",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_ibn_abbas_muslim_1849_hammad",
        "shahid_ibn_abbas_muslim_1849_abdwarith"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-jaad-hammad_zayd",
      "from": "jaad",
      "to": "hammad_zayd",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_ibn_abbas_muslim_1849_hammad"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-hammad_zayd-muslim1849",
      "from": "hammad_zayd",
      "to": "muslim1849",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_ibn_abbas_muslim_1849_hammad"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-jaad-abdwarith",
      "from": "jaad",
      "to": "abdwarith",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_ibn_abbas_muslim_1849_abdwarith"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-abdwarith-muslim1849",
      "from": "abdwarith",
      "to": "muslim1849",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_ibn_abbas_muslim_1849_abdwarith"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-nabi-abu_hurayra",
      "from": "nabi",
      "to": "abu_hurayra",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_jarir",
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_ayyub",
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_mahdi",
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_bashshar"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-abu_hurayra-ziyad_riyah",
      "from": "abu_hurayra",
      "to": "ziyad_riyah",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_jarir",
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_ayyub",
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_mahdi",
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_muthanna",
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_bashshar"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-ziyad_riyah-ghaylan",
      "from": "ziyad_riyah",
      "to": "ghaylan",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_jarir",
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_ayyub",
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_mahdi",
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_muthanna",
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_bashshar"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-ghaylan-jarir_hazim",
      "from": "ghaylan",
      "to": "jarir_hazim",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_jarir"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-jarir_hazim-muslim1848",
      "from": "jarir_hazim",
      "to": "muslim1848",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_jarir"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-ghaylan-ayyub",
      "from": "ghaylan",
      "to": "ayyub",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_ayyub"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-ayyub-hammad_zayd",
      "from": "ayyub",
      "to": "hammad_zayd",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_ayyub"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-hammad_zayd-muslim1848",
      "from": "hammad_zayd",
      "to": "muslim1848",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_ayyub"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-ghaylan-mahdi_maymun",
      "from": "ghaylan",
      "to": "mahdi_maymun",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_mahdi"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-mahdi_maymun-muslim1848",
      "from": "mahdi_maymun",
      "to": "muslim1848",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_mahdi"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-ghaylan-shuba",
      "from": "ghaylan",
      "to": "shuba",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_muthanna",
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_bashshar"
      ]
    },
    {
      "id": "edge-shuba-muslim1848",
      "from": "shuba",
      "to": "muslim1848",
      "riwayaRefs": [
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_muthanna",
        "shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_bashshar"
      ],
      "status": "disputed",
      "note": "اختلف في الرفع",
      "illaRefs": [
        "illa-shuba-raf"
      ],
      "evidenceRefs": {
        "status": [
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_muthanna"
        ],
        "note": [
          "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_shuba_ibn_muthanna"
        ]
      }
    }
  ],
  "changelog": [
    {
      "version": 1,
      "date": "2026-09-16",
      "note": "إنشاء الخريطة من مقابلة مواضع الأصول وصورها، مع فصل عائلات الأسانيد وديون توثيق بعض الرواة."
    }
  ],
  "verdict": "شواهد معنوية مستقلة؛ اختلاف الألفاظ والإحالة بـ«نحوه» لا يصيران تطابقاً حرفياً",
  "verdictEvidenceRefs": [
    "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_asim",
    "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_layth",
    "cit-shahid_ibn_umar_muslim_1851_hisham_ibn_mahdi",
    "cit-shahid_ibn_abbas_muslim_1849_hammad",
    "cit-shahid_abu_hurayra_muslim_1848_jarir"
  ]
}
