{
  "id": "hadith_shart_al_lan",
  "version": 1,
  "updated": "2026-09-14",
  "title": "طرق حديث «شرط اللعن»: تعدد الأصول المستقلة وحدود الاستدلال",
  "subtitle": "صحيح مسلم ح2600–2603، صحيح البخاري ح6361، مسند أحمد",
  "layout": "tree",
  "theme": "ahkam_manhaj",
  "colorBy": "city",
  "provenanceVersion": 2,
  "status": "verified_with_limits",
  "evidenceStatus": "incomplete",
  "verdict": "أصل الدعاء النبوي بأن يجعل الله ما صدر في حق غير المستحق زكاة وقربة محفوظ عن أبي هريرة وجابر وأنس من طرق متعددة لا تمر بالأعمش؛ بينما خبر الرجلين يدور على الأعمش في مسلم؛ فالأصل صحيح متعدد الأصول، وانتقاله إلى تفسير خبر معاوية نقل لوظيفة الخبر في التبويب والتلقي",
  "chapter": "02_manuscript/bab_05_sahih_books/01_al_thiqa_laysat_hiyadan.md",
  "cards": [
    "05_cards/evidences/hadith-shart-al-lan-turuq-mustaqilla.md"
  ],
  "sources": [
    "source-sahih-muslim-abd-al-baqi",
    "source-sahih-al-bukhari-dar-al-tasil",
    "source-musnad-ahmad-muassasat_al_risala"
  ],
  "citations": [
    {
      "id": "cit-muslim-2600",
      "kind": "isnad_matn_hukm",
      "label": "طريق عائشة عند مسلم من مدار الأعمش",
      "sourceId": "source-sahih-muslim-abd-al-baqi",
      "locator": {
        "display": "صحيح مسلم، ج4، ص2007، ح2600",
        "volume": 4,
        "page": 2007,
        "hadithNo": 2600
      },
      "summary": "مسلم عن زهير بن حرب عن جرير عن الأعمش عن أبي الضحى عن مسروق عن عائشة في قصة الرجلين اللذين سبّهما النبي ﷺ.",
      "verification": "verified_print"
    },
    {
      "id": "cit-muslim-2601",
      "kind": "parallel_witness",
      "label": "طرق أبي هريرة المستقلة عند مسلم",
      "sourceId": "source-sahih-muslim-abd-al-baqi",
      "locator": {
        "display": "صحيح مسلم، ج4، ص2008–2009، ح2601",
        "volume": 4,
        "pages": "2008–2009",
        "hadithNo": 2601
      },
      "summary": "طرق متعددة عن أبي هريرة: الزهري عن سعيد، وأبو الزناد عن الأعرج، والمقبوري عن سالم، خارج مدار الأعمش.",
      "verification": "verified_print"
    }
  ],
  "riwayat": [
    {
      "id": "riwaya-shart-aisha-amash",
      "familyId": "family-shart-aisha",
      "label": "رواية عائشة في قصة الرجلين من مدار الأعمش",
      "nodePath": [
        "nabi",
        "aisha",
        "masruq",
        "abu_duha",
        "amash",
        "muslim_2600"
      ],
      "citationRefs": [
        "cit-muslim-2600"
      ],
      "matnRefs": [
        "matn-shart-rajulayn"
      ],
      "hukm": "صحيح الإسناد على شرط مسلم"
    },
    {
      "id": "riwaya-shart-abu-hurayra-zuhri",
      "familyId": "family-shart-abu-hurayra",
      "label": "رواية أبي هريرة من طريق الزهري المدني المستقل",
      "nodePath": [
        "nabi",
        "abu_hurayra",
        "said_musayyib",
        "zuhri",
        "muslim_2600"
      ],
      "citationRefs": [
        "cit-muslim-2601"
      ],
      "matnRefs": [
        "matn-shart-asl"
      ],
      "hukm": "صحيح متفق عليه من أعلى الأسانيد"
    }
  ],
  "matnVariants": [
    {
      "id": "matn-shart-rajulayn",
      "role": "variant",
      "label": "قصة الرجلين وشرط اللعن",
      "text": "دخل على رسول الله ﷺ رجلان فكلمهما بشيء لا أدري ما هو فأغضباه فلعنهما وسبهما... إنما أنا بشر فأي المسلمين لعنته أو سببته فاجعله له زكاة وأجراً."
    },
    {
      "id": "matn-shart-asl",
      "role": "nawa",
      "label": "أصل الشرط النبوي العام",
      "text": "اللهم إنما أنا بشر، فأيما رجل من المسلمين سببته أو لعنته أو جلدته فاجعلها له زكاة ورحمة."
    }
  ],
  "nodes": [
    {
      "id": "nabi",
      "kind": "nabi",
      "label": "النبي ﷺ"
    },
    {
      "id": "aisha",
      "kind": "sahabi",
      "label": "عائشة أم المؤمنين",
      "city": "madina"
    },
    {
      "id": "abu_hurayra",
      "kind": "sahabi",
      "label": "أبو هريرة",
      "city": "madina"
    },
    {
      "id": "jabir_abdullah",
      "kind": "sahabi",
      "label": "جابر بن عبد الله",
      "city": "madina"
    },
    {
      "id": "anas_malik",
      "kind": "sahabi",
      "label": "أنس بن مالك",
      "city": "basra"
    },
    {
      "id": "masruq",
      "kind": "rawi",
      "label": "مسروق بن الأجدع",
      "city": "kufa",
      "hukm": "thiqa"
    },
    {
      "id": "abu_duha",
      "kind": "rawi",
      "label": "أبو الضحى مسلم بن صبيح",
      "city": "kufa",
      "hukm": "thiqa"
    },
    {
      "id": "amash",
      "kind": "madar",
      "label": "الأعمش سليمان بن مهران",
      "city": "kufa",
      "hukm": "thiqa"
    },
    {
      "id": "said_musayyib",
      "kind": "rawi",
      "label": "سعيد بن المسيب",
      "city": "madina",
      "hukm": "thiqa"
    },
    {
      "id": "zuhri",
      "kind": "madar",
      "label": "ابن شهاب الزهري",
      "city": "madina",
      "hukm": "thiqa"
    },
    {
      "id": "araj",
      "kind": "rawi",
      "label": "الأعرج عبد الرحمن بن هرمز",
      "city": "madina",
      "hukm": "thiqa"
    },
    {
      "id": "abu_zinad",
      "kind": "rawi",
      "label": "أبو الزناد عبد الله بن ذكوان",
      "city": "madina",
      "hukm": "thiqa"
    },
    {
      "id": "salim_abu_ghayth",
      "kind": "rawi",
      "label": "سالم أبو الغيث",
      "city": "madina",
      "hukm": "thiqa"
    },
    {
      "id": "said_maqburi",
      "kind": "rawi",
      "label": "سعيد المقبري",
      "city": "madina",
      "hukm": "thiqa"
    },
    {
      "id": "layth_sad",
      "kind": "rawi",
      "label": "الليث بن سعد",
      "city": "misr",
      "hukm": "thiqa"
    },
    {
      "id": "abu_zubayr",
      "kind": "rawi",
      "label": "أبو الزبير المكي",
      "city": "makka",
      "hukm": "saduq"
    },
    {
      "id": "ibn_jurayj",
      "kind": "rawi",
      "label": "ابن جريج المكي",
      "city": "makka",
      "hukm": "thiqa"
    },
    {
      "id": "ishaq_abu_talha",
      "kind": "rawi",
      "label": "إسحاق بن أبي طلحة",
      "city": "madina",
      "hukm": "thiqa"
    },
    {
      "id": "ikrima_ammar",
      "kind": "rawi",
      "label": "عكرمة بن عمار",
      "city": "basra",
      "hukm": "saduq"
    },
    {
      "id": "muslim_2600",
      "kind": "kitab",
      "label": "صحيح مسلم ح2600–2603",
      "city": "khurasan"
    }
  ],
  "edges": [
    {
      "from": "nabi",
      "to": "aisha",
      "transmission": "samaa",
      "hukm": "sahih"
    },
    {
      "from": "nabi",
      "to": "abu_hurayra",
      "transmission": "samaa",
      "hukm": "sahih"
    },
    {
      "from": "nabi",
      "to": "jabir_abdullah",
      "transmission": "samaa",
      "hukm": "sahih"
    },
    {
      "from": "nabi",
      "to": "anas_malik",
      "transmission": "samaa",
      "hukm": "sahih"
    },
    {
      "from": "aisha",
      "to": "masruq",
      "transmission": "samaa",
      "hukm": "sahih"
    },
    {
      "from": "masruq",
      "to": "abu_duha",
      "transmission": "samaa",
      "hukm": "sahih"
    },
    {
      "from": "abu_duha",
      "to": "amash",
      "transmission": "samaa",
      "hukm": "sahih"
    },
    {
      "from": "amash",
      "to": "muslim_2600",
      "transmission": "samaa",
      "hukm": "sahih"
    },
    {
      "from": "abu_hurayra",
      "to": "said_musayyib",
      "transmission": "samaa",
      "hukm": "sahih"
    },
    {
      "from": "said_musayyib",
      "to": "zuhri",
      "transmission": "samaa",
      "hukm": "sahih"
    },
    {
      "from": "zuhri",
      "to": "muslim_2600",
      "transmission": "samaa",
      "hukm": "sahih"
    },
    {
      "from": "abu_hurayra",
      "to": "araj",
      "transmission": "samaa",
      "hukm": "sahih"
    },
    {
      "from": "araj",
      "to": "abu_zinad",
      "transmission": "samaa",
      "hukm": "sahih"
    },
    {
      "from": "abu_zinad",
      "to": "muslim_2600",
      "transmission": "samaa",
      "hukm": "sahih"
    },
    {
      "from": "abu_hurayra",
      "to": "salim_abu_ghayth",
      "transmission": "samaa",
      "hukm": "sahih"
    },
    {
      "from": "salim_abu_ghayth",
      "to": "said_maqburi",
      "transmission": "samaa",
      "hukm": "sahih"
    },
    {
      "from": "said_maqburi",
      "to": "layth_sad",
      "transmission": "samaa",
      "hukm": "sahih"
    },
    {
      "from": "layth_sad",
      "to": "muslim_2600",
      "transmission": "samaa",
      "hukm": "sahih"
    },
    {
      "from": "jabir_abdullah",
      "to": "abu_zubayr",
      "transmission": "samaa",
      "hukm": "sahih"
    },
    {
      "from": "abu_zubayr",
      "to": "ibn_jurayj",
      "transmission": "samaa",
      "hukm": "sahih"
    },
    {
      "from": "ibn_jurayj",
      "to": "muslim_2600",
      "transmission": "samaa",
      "hukm": "sahih"
    },
    {
      "from": "anas_malik",
      "to": "ishaq_abu_talha",
      "transmission": "samaa",
      "hukm": "sahih"
    },
    {
      "from": "ishaq_abu_talha",
      "to": "ikrima_ammar",
      "transmission": "samaa",
      "hukm": "sahih"
    },
    {
      "from": "ikrima_ammar",
      "to": "muslim_2600",
      "transmission": "samaa",
      "hukm": "sahih"
    }
  ],
  "changelog": [
    {
      "version": 1,
      "date": "2026-09-14",
      "note": "إنشاء خريطة طرق حديث شرط اللعن لبيان تعدد الأصول المستقلة مقابل تفرد مدار الأعمش بخبر الرجلين"
    }
  ]
}